Odkryj ślady dawnych świątyń, bazarów i wielokulturowego sąsiedztwa

Odczytaj w tkance ulicy pamięć o dawnych sąsiadach różnych wyznań i języków: synagogi, zbory, cerkwie, szkoły i ślady po mezuzy we framugach.

Jak uważnie odczytywać wielokulturowe ślady na ulicach

  1. 01

    Zwróć uwagę na orientację i bryłę przebudowanych budynków

    Dawne domy modlitwy, łaźnie rytualne czy szkoły wyznaniowe po wojnie często zamieniano na biblioteki, kina lub magazyny, ale zdradzają je wysokie półokrągłe okna.

  2. 02

    Wypatruj drobnych znaków w kamiennych i drewnianych ościeżnicach

    Na prawych framugach drzwi starych kamienic wciąż można odnaleźć ukośne podłużne wgłębienia po mezuzach, niekiedy zamalowane wieloma warstwami farby.

  3. 03

    Sprawdź godziny otwarcia i zasady ubioru w czynnych świątyniach

    Planując wejście do synagogi, cerkwi prawosławnej, meczetu lub kościoła ewangelickiego, uwzględnij dni świąteczne przypadające w piątki, soboty lub niedziele.

  4. 04

    Szukaj upamiętnień w chodnikach i osiach dawnych ulic

    Kamienie pamięci, linie z kostki brukowej w innym kolorze czy stale płonące latarnie gazowe zaznaczają w przestrzeni przebieg nieistniejących już kwartałów.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie w Polsce wielokulturowość widać w układzie kilku sąsiednich ulic?

Wyjątkowo czytelne są m.in. wrocławska Dzielnica Czterech Wyznań, krakowski Kazimierz, Białystok i pobliskie Kruszyniany/Tykocin, Łódź, Lublin, Przemyśl oraz Cieszyn.

Co oznacza ukośny ślad wydrążony po prawej stronie starej framugi drzwiowej?

To wgłębienie po mezuzie — niewielkim zwoju z fragmentem Tory w podłużnym futerale, który dawni żydowscy mieszkańcy mocowali przy wejściu do domu.

Czy dawne cmentarze wyznaniowe w miastach są otwarte dla spacerowiczów?

Wiele zabytkowych nekropolii ewangelickich, prawosławnych i żydowskich można zwiedzać w określonych godzinach jako cenne pomniki historii i sztuki sepulkralnej.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania